aloevera uyelik
Pazar , 24 Eylül 2017
Hosting



Son Haberler
web hosting

Çocuklarımızın Görmeleri Bizim Elimizde

DOÇ.DR. NAZAN BAYKAN-ÇOCUKLARIMIZIN “GÖRME” LERİ BİZİM ELİMİZDE…


Çocuğumun kaba ve ince motor becerileri gelişkin değil…
Çocuğum yere bakıyor, duvara bakıyor, tavana bakıyor ama bana bakmıyor. Acaba otistik mi?
O kadar öğrettim hala renkleri tam olarak söyleyemiyor?
Ama gelişmesi çok normal görünüyordu bana?
Pek çok problemin kaynağının görme kusurlarında kaynaklandığını hiç aklınıza getirdiniz mi? Göz Hekimi Sayın Doç. Dr. Nazan Baykan ile yaptığımız bu önemli röportajımızda belki de bu sorularınızın cevaplarını bulabileceksiniz.



 


İkizanneleriyiz.biz: Sizi tanıyabilir miyiz Nazan Hanım ?


N. Baykan: Ben Doçent Dr Nazan Baykan, benim uzmanlık alanım Göz Hastalıkları, ama 1996 senesinde bir değişiliklik yapmam şart oldu ve rehabilitasyona saptım. İyi seviyede İngilizce ve Almancam var, yurtdışına çıkarak rehabilitasyon konusu üzerinde çalıştım. Türkan Sabancı Görme Engelliler Okulu kurulurken, bir grup arkadaşla birlikte Boston School for the Blinds’a gittik, 15 gün kaldım, 15 gün de Hollanda’daki bir merkezde kaldım, böylelikle bu konuya girmiş oldum. Tüm gelişmiş ülkelerdeki görme merkezlerine gidip kalarak konuyu kavradım. 2 yıl ek görevle Türkan Sabancı’nın bünyesinde çalıştım. Ama o dönemde sadece görme engelli çocuklarla ilgiliydim. Fakat gördüm ki görme ve ilave engelli çocuklar çok fazla. Daha sonra emekli oldum ve muayenehanemde görme ve ilave engelli çocuklar üzerine yoğunlaştım. Şu anda, tüm engelli çocuklarda ve her yaşta görme konusunda çalışıyorum. Özellikle bayrağını taşıdığım erken müdahale konusunda. 0-6 yaş, ama öncelikle 0-2 yaş. Çünkü maalesef ülkemizde göz hekimleri olsun, çocuk nörologları olsun, çocuk büyüdükçe beyin gelişir, beyin geliştikçe de görme gelişir deniyor. Aslında böyle değil. Biz çocuğa ne kadar görmeyi kullandırtırsak, ne kadar erken başlarsak buna –çünkü görme öğrenilen bir süreç- çocuk o derece görmeyi kullanır. Fizik çevresiyle o derece ilişkiye girer ve çocuk görmesini o derece normale yakın tamamlar. Tabi ki kendi kapasitesi içinde.


Biz görme engelli çocuklarımızı bir kaç grupta topluyoruz :


Kör çocuklarımız
Az gören çocuklarımız
İlave engelli çocuklarımız


Göze ait nedenlerle engelli olabilir çocuklarımız. Ama tüm gelişmiş dünya ülkelerinde görme engelli çocuklar içinde en yüksek oranda rastladığımız, beyne ait nedenlerle görme engelli çocuklar. Bu çocuklarda görme var fakat kullanmadığı için geriliyor maalesef.


 


GÖRME VAR, FAKAT İYİ KULLANILMIYOR VE GERİLİYOR!


İkizanneleriyiz.biz: Nasıl oluyor da kullanmıyor?


N. Baykan: Çünkü, bu çocukların görmeyi kullanabilmesi için özel koşulların oluşması gerek. Beyinde gördükleri manzara karmaşa yaratabiliyor. Buna bağlı olarak çocuk görmeyi kapatıyor. Yere bakıyor. Doktora gittikleri zaman da göz hekimine gönderiliyor. Göz hekimi diyor ki çocuğun gözleri sağlam, hadise beyinde, çocuk büyüdükçe beyin gelişir  ve çocuk görmeye başlar. Aile küsüyor. Moralman yıkılıyor. Almış olduğu bütün oyuncakları kaldırıyor, çocuk motor engelli de olduğu için yatağa yatıyor, beyaz tavana veya düz önüne bakıyor. görme kayboluyor. Normal kilosunda doğan çocuğun dahi görmesi tam gelişmemiştir. Hücreler arası bağlantılar –sinapslar- oluşmamıştır.


Sağlıklı bir çocukla, sağlıklı olmayan bir çocuğun ilk 6 haftada görmesi aynıdır. Flu görüyor. Görmeyi kullandıkça, o hücreler arası bağlantılar hem oluşuyor, hem de güçlü oluşuyor. Zaten görme 13-14 yaşlarında tamamlanır. Yani gözün motor hareketleri, ince motor hareketleri bu yaşlarda tamamlanır. Ayrıca, gözün tek işlevi 20’de 20 görmek değil. 8 işlevi var : görme alanı, kontrast görme, renk görme, karanlığa adaptasyon, gözün hareketleri, görsel algılama v.s. var.


Rutin göz muayenesinden sonra, çocuğun bir derslik ortamında bilgiye ulaşabilmesi için başka şeyler gerekli: aynen eklemlerimizin çalışırken hareketi gibi, göz hareketleri gerekli. Çocuk gözünü odaklıyor mu? Yakına bakarken uyum sağlayabiliyor mu? Mesela motor engelli çocuklarımızda sıklıkla yakın gözlüğü veriyoruz. Mutlaka yakın görmeyi ölçmemiz lazım.


Gevşek kas tonüsü olan çocuklarımızda yakın görme çoğu kez bozuk oluyor. Gözün yukarı aşağı, sağa sola hareketleri nasıl? 2 cisim arasında çocuk nasıl bakış değiştiriyor, gözüyle mi, başıyla ve gözüyle mi, yoksa yalnız başıyla mı? Bunlara ilaveten bakıyor mu? Bunları saptamak gerek. Bundan sonra da görsel algı testleri; yani çocuk insanları, insan yüzlerini tanıyor mu? Rakamları tanıyor mu? Hayvanları ve cisimleri tanıyor mu? beynimizin temproal lobu bir kütüphane gibi ve hepsinin ayrı bir rafı var. Peki çocuk doğdu ve görmeyi kullanmıyor, bu raflarda dolmadı o zaman… Çocuğun uzaysal ilişkileri yani kendi vücudu, sağı solu, sizin kendinize göre sağınız solunuz, bunları öğrenemezse çocuk, matematikte, okumada, yazmada başarılı olması mümkün değil.


Şimdi çok prematüre çocuğumuz var. Mesela ikizlerde; biri çok başarılı, diğeri hiç bir şey yok gözüküyor. Motor sistemleri gayet iyi, ama dikkat dağınıklığı var veya öğrenme güçlüğü tanısı alabiliyor. Ama bir bakıyorsunuz çocukta ufak bir görme alanı bozukluğu olabiliyor ve iki hayal görsel algıyı bozabiliyor ve buna bağlı olarak çocukta öğrenme güçlükleri ortaya çıkabiliyor. Görmenin en alt kattaki defekti nedeniyle dikkat dağınıklığı öğrenmeyi güçleştirebiliyor. Yani öğrenme güçlüğünde, mutlaka bu 3 muayene yönteminin, hem göz hekiminin yaptığı normal muayenenin, ayrıca işlevsel görmenin değerlendirmesi ve de görsel algının değerlendirilmesi gerekiyor.


İkizanneleriyiz.biz: Her çocuğa bunların yapılması gerekli mi?


N. Baykan: Mutlaka gerekli.


İkizanneleriyiz.biz: Her doktor yapıyor mu peki ?


N. Baykan: Hayır, bilinmiyor ki. Bunu şu anda çok az kişi yapıyor maalesef. Mutlaka ekip çalışması gerekiyor bu konularda. Ona göre de çocuğa bireysel bir program çizilerek okula gönderilmesi gerek.


 


ARTIK PREMATÜRE RETİNOPATİSİ BİZİ KORKUTMUYOR!


Prematüre doğan bebeklerin bir çoğunun beyninde kanama oluyor. Ventriküller, içi sıvı dolu boşluklar beyinde, genelde kanamalar burada olur. Ventriküllerin çevresinden de gözden gelen görme yolları geçer. Beyin gelişimi tamamlanmadığı için bu kanama dolayısıyla çevrede doku bozulur. Halbuki bu doku bu sinirlerin yapısından sorumlu. Böylece optik radyasyonda defektler oluşuyor. Bu nasıl yansıyor? Çocuğun görme alanında defekt olarak yansıyor. Çünkü ventriküllerde genişleme oluyor. Bu değişikliğe de periventriküler lökomalazi (PVL)diyoruz. Çocuğun beyni 2 tane hayal görüyor ve bunu üstüste oturtamıyor. Bu sefer gözün hareketleri bozuluyor. Böylelikle sistem bozulmaya başlıyor ve çocuk görmeyi kullanmıyor. Çok fazla çocuk var dikkat eksikliği teşhis ve tedavisi alan, ama asıl hadise PVL olabiliyor. Normalden farklı neleri olduğunu öğrenince çocuğa bir takım destek sistemlerle çocuğun gelişimi ve öğrenimine destek olduğumuzda çocuk da aile de rahatlıyor. Bu süreçte mutlaka fizyoterapisti, özel eğitimcisi , sınıf öğretmeni ile görüşmek gerekiyor. Her engelli çocukta görmenin mutlaka bu şekilde değerlendirilmesi gerek. Prematüre doğan, 1500 gr.ın altında olan her çocuk yüksek risk grubundadır. Beyinde ansefalopatisi olan, enfeksiyonu olan, hidrosefalisi olan, hatta çok iyi iyileşip hiç sekel kalmayanlar bile yüksek risk grubundadır ve mutlaka en erken dönemden itibaren takip edilmelidir.


 


PREMATÜRE RETİNOPATİSİNDE ERKEN TEŞHİS ÖNEMLİ Mİ?


İkizanneleriyiz.biz: 0-2 yaşta tesbit edilirse düzelme oranı daha mı yüksek?


N. Baykan: Lezyonuna bağlı. Beyninde aynı lezyonları olan,  kırma kusurları aynı olan 2 tane çocuk alın, her 2 çocuğun da çok farklı davranışları oluyor. Öncelikle çocuğun kişiliği, aldığı rehabilitasyon programı, yaşadığı koşullar çok önemli. Mesela köyde yaşayan çocuklar çok daha fazla duyu alıyor. Anneyle tarlaya gidiyor mesela, kuş sesi, su sesi, rüzgarın sesi gibi bir çok uyaran alıyor. Diğer çocuk apartmanda odasında yatıyor, bir de -bu ara çok moda- Moldovyalı bir bakıcı koyuyor başına, çok iyi bakılıyor, altı temizleniyor, karnı tok ama hiç duyu almıyor, körkütük bir odada yavrum, köydeki çocuk daha çabuk iyileşiyor. Diğer bir durumda her koşul aynı, ama mesela bir anne aşırı korumacı, diğeri çok rahat olursa, rahat olan annenin çocuğu daha çabuk iyileşiyor. Yani esirgemeyeceksiniz. Kirlendi, düştü, sakatlandı diye titzlenmeyeceksiniz. Öyle öyle öğrenecek.


0-2 yaş çok önemli. Tüm dünyada araştırırsanız karşınıza hep “early intervention” çıkar. “cortical visual impairment” diye girin internette dolaşın. Ne kadar önemli olduğunu göreceksiniz. Türkiye’de mutlaka bu konuda sağlık bilgisi olan uzmanların yetiştirilmesi gerek. En iyisi, yüksek hemşirelik okullarında görme terapisi altında 2-3 sömestrlik programlarla bu eğitimlerin verilmesidir.


İkizlerde ise bazen biri mongol olabiliyor, birisi  otistik, diğeri sağlam olabiliyor. Engelli ailelerinin de bir forum altında dayanışma, danışma, kanunları öğrenme gibi faaliyetlerde bulunabilmesi gerek. Sizin sitenizde de bu tip konuların paylaşılmasını dilerim.


İkiz gebelerin mutlaka yeni doğan yoğun bakım ünitesi olan hastanelerde doğum yapması gerekli.


 


PREMATÜRELERDE KIRMA KUSURLARI DAHA MI FAZLADIR?


İkizanneleriyiz.biz: Prematürelerde göz kırılma kusurlarının arttığı ile ilgili bir tesbitiniz var mı?


N. Baykan: Biliyorsunuz prematürelerde miyopi çok daha fazla. Şaşılık da daha fazla olabiliyor.


ROP nedeniyle de sadece görme değil, görme alan kayıpları, kontrast v.s. de  sorunlar yaşanabiliyor. İleriki yaşlarda katarakta dikkat edilmesi gerek.


ama prematüre doğmadıysa veya prematüre doğdu ama çocuk normal gelişimini yapıyor, çocuk doktoru veya aile birşeyden şüphelenmiyorsa 3 yaşta görmekte yarar var. Okul öncesi de imkan varsa ayrıca yapılabilirse çok iyi olur.


 


ÇOCUĞA ÖZEL TEDAVİLER…


İkizanneleriyiz.biz: Gelen hastalarda tedavi süreci nasıl ?


N. Baykan: Ben reçete yazmıyorum. Sadece çocuğa özel rehabilitasyon programı yapıyorum. Annenin rehabilitasyon sürecinde mutlaka olması lazım. Anne yoksa, almıyorum zaten çocuğu. İşbirliği yapıyor mu aile? Anne eğer denileni uygulamaz ve katılımcı olmazsa bir gelişme sağlayamayız. Tüm çalışmaları ailenin sessiz bir odada yapmasını istiyoruz ki görme devreye girsin. Aksi takdirde bu çocuklar gelen yabancı sesler nedeniyle kendilerini kapatıyorlar. Anne yüzü tüm çocuklar için çok önemli. Eğer çocuk bakmıyorsa, annenin yüzünü boyayarak çocuklara konuş diyoruz.


Bazı doktorlar küçük çocuklara gözlük vermezler, ama ben bazen hem uzak hem yakın gözlüğü veririm. Ne kadar materyal verirseniz, o kadar beyinde iz kalıyor çünkü.


Prematürelerde genellikle motor engellilik de oluyor. Aileler hemen motor engele dönüp onunla ilgileniyorlar. Çocuğum yürüsün, fizyoterapi yapılsın, avucu açılsın v.s.


Halbuki tüm yaşamımız boyunca biz görmeyi 4 alanda kullanıyoruz :


İletişim
Yakın çalışma becerileri
Öz bakım becerileri
Oryantasyon ve mobilite


Bunlar olmayınca veya sorun olunca kaba motorun sadece iyi olması da çocuğun normal bir hayat sürmesi için yeterli olmuyor.


Her yaşta çocuk için ayrı bir program uyguluyorum. O nedenle ne kadar erken gelirse o kadar hızlı ilerleme kaydetmemiz mümkün. Örneğin bir bebekte ilk istediğimiz şey baksın, sonra da yakalamayı öğrensin. Daha sonra görmeyle birlikte motor gelişimini destekleyici çalışmalar yapalım.


www.nazanbaykan.com’da “görmenin normal gelişimi” var. Ailelerin buraya da bakarak çocuklarındaki gelişimi takip etmeleri mümkün. En önemli konu çocuğun anneyle göz teması kurması. Size bakıyor görünebilir ama göz teması kurmuyorsa bu çocukta problem olabilir. Bazen bu nedenden ötürü otistik tanısı alıyor çocuk.


Bana son dönemlerde çocuk psikiyatristlerinden de hasta gelmeye başladı. Mesela öğrenme güçlüğü tanısı alan çocukların da mutlaka bu testlerden geçmesi gerek.


Sayın Doç Dr. Nazan Baykan’a verdiği değerli bilgilerden ötürü çok teşekkür ederiz.


 


UYARI! Bu röportajın bütün hakları www.ikizanneleriyiz.biz’e aittir. İzinsiz ve kaynak gösterilmeksizin tamamının ya da bir kısmının kopyalanması, içeriğinden alıntı yapılması yasaktır. Yasal işlemler için Yasal Uyarı’yı tıklayınız.

Hosting

Hakkında Ana Peri

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*